Kategori: Makaleler

Amazon Kadınları Türkiye’de Nerede? Mit, Gerçeklik ve Felsefi Bir Arayış İnsan, çoğu zaman elindeki haritaya bakarken aslında neyi aradığını bilmez: bir coğrafyayı mı, yoksa o coğrafyanın zihinde bıraktığı izleri mi? Bir çocuk düşünelim; bir müzede eski bir kabartmanın önünde duruyor, savaşçı kadın figürlerine bakıyor ve soruyor: “Bunlar gerçekten yaşadı mı, yoksa insanlar güçlü olmayı anlatmak için mi onları icat etti?” Bu soru yalnızca tarihsel bir merak değildir; etik, epistemoloji ve ontoloji arasında gidip gelen bir felsefi düğümdür. Çünkü “Amazon kadınları Türkiye’de nerede?” sorusu, aynı anda hem bir yer sorusu hem de bir varlık sorusudur. Ontolojik Katman: Amazonlar “Var” mıydı? Ontoloji,…

Geçmişi Anlamanın Bugünü Yorumlamadaki Rolü: Amasya’ya Uçak Var mı? Sorusu Üzerinden Tarihsel Bir Okuma Bugünkü konumuz Amasya’ya uçak var mı. Vertigoo olarak bu başlığı yakından incelemeye başlıyoruz. Geçmiş, bugünün sorularına verilen en sessiz ama en derin yanıtlardan biridir; Amasya’ya uçak var mı? gibi güncel bir soru bile, aslında yüzyıllar boyunca şekillenmiş coğrafya, siyaset ve ulaşım ağlarının bugüne nasıl ulaştığını anlamak için bir kapı aralar. Bu yazı, bir tarihçinin kimliğine sabitlenmeden, farklı dönemlerin tanıklıkları ve birincil kaynakların izleri üzerinden ilerleyerek Amasya’nın ulaşım tarihini ve özellikle havayolu bağlantılarının nasıl bir modernleşme sürecinin sonucu olduğunu kronolojik bir çizgide ele alır. — Antik Dönem:…

Kaynakların Kıtlığı Üzerine Düşünürken: Taşova’nın Köy Haritasına Ekonomik Bir Bakış Bir coğrafyada kaç köy olduğu sorusu, ilk bakışta idari bir veri gibi görünür. Ancak meseleye yalnızca haritaya bakarak yaklaşmak, ekonominin en temel gerçeğini gözden kaçırmak olur: kıt kaynaklar ve bu kaynaklar arasında yapılan seçimlerin sonuçları. Amasya’nın Taşova ilçesinde yaklaşık 60’tan fazla, çoğu idari kayıtlarda 63 civarında belirtilen köy bulunmaktadır. Fakat bu sayı, yalnızca bir istatistik değil; aynı zamanda üretim, tüketim, göç, kamu hizmetleri ve refah dağılımı gibi çok katmanlı ekonomik süreçlerin başlangıç noktasıdır. Taşova’da Köy Sayısı ve Kırsal Ekonominin Temel Yapısı Vertigoo çatısı altında bugün Amasya Taşova’da kaç köy var…

Giriş: Geçmişi Anlamanın Bugünü Okumadaki Rolü Denizin kıyıya bıraktığı izler yalnızca dalgaların değil, aynı zamanda yüzyıllar boyunca insanın doğayla kurduğu ilişkinin de sessiz kayıtlarıdır. Bu ilişkiyi anlamak, bugünün balıkçılık pratiklerini ve Amasra kıyılarındaki yaşamı yorumlamanın en güçlü yollarından biridir. Amasra kıyılarında avlanan balık türleri yalnızca biyolojik bir çeşitliliği değil, aynı zamanda çok katmanlı bir tarihsel sürekliliği temsil eder. Karadeniz’in bu küçük liman kenti, antik çağlardan günümüze uzanan ticaret yolları, imparatorluk geçişleri ve yerel yaşam pratikleriyle şekillenmiş bir deniz kültürünün merkezlerinden biri olmuştur. Bu yazı, balık türlerinin tarihsel görünürlüğü üzerinden bir kıyı toplumunun dönüşümünü okumayı amaçlar. Hangi balıkların avlandığı sorusu, aslında…

“İlk kavuk kimdir” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Vertigoo okurları için daha fazlası yolda! İlk kavuk kimdir? Tarihsel bir sorunun peşinde Vertigoo’ya hoş geldiniz. Bu yazımızda merak ettiğiniz “İlk kavuk kimdir” konusunu sizin için araştırdık. Bazen Ankara’da Kızılay’dan Ulus’a doğru yürürken, insanın zihni kendiliğinden geçmişe kayıyor. Özellikle de Ulus’taki müzelerin çevresine yaklaştıkça… Geçenlerde Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne uğradığımda vitrinlerin içinde sıralanan eski eşyalar arasında bir kavuk dikkatimi çekti. Sade ama aynı zamanda çok güçlü bir sembol gibi duruyordu. Yanındaki açıklamada Osmanlı döneminde statü, görev ve sınıf göstergesi olarak kullanıldığı yazıyordu. Orada aklıma takılan soru şuydu: “İlk kavuk kimdir?”…

Tufan Dede Türbesi Nerede? Anadolu’nun Sessiz Hafızasına Bilimsel ve Kültürel Bir Yolculuk Anadolu’da bir yere “türbe” dendiğinde, çoğu insanın aklına hemen taş duvarlar, yaşlı çınarlar ve etrafında dolaşan hikâyeler gelir. Ama işin ilginç yanı şu: Bu yapılar sadece dini ya da kültürel mekânlar değildir; aynı zamanda tarih, sosyoloji ve halk psikolojisinin kesişim noktalarıdır. “Tufan Dede Türbesi nerede?” sorusu da tam olarak bu kesişimin kapısını aralayan sorulardan biri. Bu soruyu yalnızca bir harita koordinatı gibi düşünmek eksik olur. Çünkü Anadolu’da bazı mekânlar, fiziksel olarak bulunduğu yerden daha geniş bir anlam coğrafyasına sahiptir. Ben de Eskişehir’de yaşayan, üniversitede araştırma yapan 27 yaşında…

Sigorta şirketleri parayı ne zaman öder? Gelecekte bu soru tamamen değişebilir mi? Sigorta şirketleri parayı ne zaman öder sorusu bugün bile sinir bozucu derecede belirsizken, birkaç yıl sonra bu sorunun kendisi bile anlam değiştirebilir. Ankara’da yaşayan, teknolojiyi yakından takip eden ve geleceğini sürekli kurcalayan biri olarak şunu düşünüyorum: belki de asıl mesele “ne zaman öder” değil, “neden hâlâ bekliyoruz” olacak. Bugün sigorta denince aklımıza evraklar, eksperler, dosya numaraları ve sürekli takip edilen sistemler geliyor. Ama 5-10 yıl sonrasını düşündüğümde kafamda daha farklı bir tablo var: neredeyse anlık karar veren sistemler, otomatik değerlendirmeler ve “ödeme bekleme” kavramının yavaş yavaş silinmesi. Ama…

Kayseri’nin Soğuk Akşamında Başlayan Bir Tarih Sorüsü Kayseri’de kış akşamları başka bir şeydir. Sokak lambaları erken yanar, hava daha keskin kokar, insanın içi bile üşür. O gün yine böyle bir akşamdı. Eve dönmüştüm, ellerim soğuktan uyuşmuştu ama asıl uyuşukluk zihnimdeydi. Masaya oturdum, defterimi açtım. Günlük yazmak benim için bir alışkanlıktan çok bir nefes alma biçimi. Ama o gün kelimeler dökülmeden önce aklımda tek bir soru dönüp duruyordu: “Osmanlı Avusturyalılara ne denirdi?” Bu soru bir ders notu gibi başlamıştı ama içimde çok daha derin bir yere dokunmuştu. Sanki tarihle benim hayatım arasında görünmez bir bağ kurulmuştu. Bir Kelimenin Peşinde Dolaşan Zihin…

Kasko iadesi nasıl hesaplanır? Yine bir Vertigoo içeriğiyle karşınızdayız! Bu kez konumuz: “Kasko iadesi nasıl hesaplanır”. Son zamanlarda aklımı en çok kurcalayan konulardan biri bu: “Kasko iadesi nasıl hesaplanır?” Çünkü insan bir kere sigorta yaptırınca iş sadece imzayı atmakla bitmiyor. Asıl mesele, o poliçeyi erken bitirmek zorunda kaldığında başlıyor. İstanbul’da yaşayan biri olarak, özellikle arabayı çok kullanmadığım dönemlerde “Acaba iptal etsem ne kadar geri alırım?” diye kendi kendime sorup duruyorum. İşin içine biraz girdikçe şunu fark ediyorum: Kasko iadesi sanıldığı kadar düz bir matematik değil. Gün, ay, kalan süre… hepsi bir şekilde hesaba katılıyor ama sigorta şirketinin uyguladığı bazı kesintiler…