Özgüven kelimesinin eş anlamlısı nedir? Kendine inanmanın bilimsel ve insani hikâyesi
Sabah işe giderken aynaya baktığınızda aklınızdan geçen ilk düşünce ne oluyor? “Bugün her şeyin üstesinden gelebilirim” mi, yoksa “Acaba yeterince iyi miyim?” sorusu mu?
Bu iki düşünce arasındaki fark aslında insan psikolojisinin en temel konularından biriyle ilgilidir: özgüven.
Çocukken okulda parmak kaldırıp cevap vermekten çekinen arkadaşlarımız olurdu. Bazıları yanlış cevap vermekten korkmaz, bildiğini rahatça söylerdi. Yıllar geçtikçe bazılarının bu rahatlığı devam ederken bazılarının kendine olan inancı azalır. Peki bu fark nereden geliyor?
Üniversitede insan davranışları üzerine araştırmalar yapan biri olarak sık sık karşılaştığım bir konu şu oluyor: İnsanlar özgüveni sadece “cesaretli olmak” olarak düşünüyor. Oysa özgüven, kişinin kendisiyle kurduğu ilişkinin tamamını kapsayan daha derin bir kavramdır.
“Özgüven kelimesinin eş anlamlısı nedir?” sorusu da tam burada önem kazanıyor. Çünkü kullandığımız kelimeler, aslında bir kavramı nasıl gördüğümüzü gösterir.
Özgüven kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Sizi Vertigoo’da “Özgüven kelimesinin eş anlamlısı nedir” konusuyla ilgili özenle hazırlanmış bu içeriğe bekliyoruz.
Özgüven kelimesinin en yaygın eş anlamlıları arasında kendine güven, özsaygı, itimat ve bazı durumlarda güven duygusu bulunur.
Ancak bu kelimeler tamamen aynı anlamı taşımaz. Aralarında küçük ama önemli farklar vardır.
Kendine güven, kişinin bir işi yapabileceğine inanmasıdır. Örneğin bir öğrencinin “Bu sınavı başarabilirim” demesi kendine güvenle ilgilidir.
Özsaygı ise kişinin kendisini değerli görmesiyle ilgilidir. Bir insan başarısız olduğunda bile “Ben değersiz biri değilim” diyebiliyorsa burada özsaygıdan söz ederiz.
İtimat kelimesi daha çok güvenme anlamında kullanılır. Bir kişinin sözüne veya davranışına inanmak gibi anlamlar taşır.
Günlük hayatta ise özgüven kelimesinin karşılığı çoğu zaman “kendine inanmak” şeklinde ifade edilir.
Eskişehir’de üniversitede çalışırken öğrencilerle yaptığım sohbetlerde bunu çok sık fark ediyorum. Bir öğrenci sunum öncesi “Ben bu konuyu bilmiyorum” dediğinde çoğu zaman aslında bilgisi eksik değildir. Sorun, sahip olduğu bilgiyi ortaya koyabileceğine inanmamasıdır.
Özgüven neden bu kadar önemli?
Özgüven, insanın karar verme biçiminden sosyal ilişkilerine kadar birçok alanı etkiler.
Bilimsel araştırmalar, yüksek özgüvene sahip insanların genellikle zorluklarla karşılaştıklarında daha çözüm odaklı hareket ettiğini gösteriyor. Bunun nedeni, kendilerini kusursuz görmeleri değildir. Tam tersine, hata yapabileceklerini kabul ederler ancak hatanın gelişim sürecinin bir parçası olduğunu bilirler.
Bunu bisiklet sürmeye benzetebiliriz.
Çocukken bisiklete ilk bindiğimiz günü hatırlayalım. Kimse ilk denemesinde kusursuz şekilde dengede duramaz. Düşer, dizini incitir, tekrar kalkar. Eğer ilk düşüşten sonra “Ben bisiklet süremiyorum” deseydik bugün çoğumuz bisiklete binemezdik.
Özgüven de buna benzer. İnsan kendisine “denemeye değerim” dediğinde gelişim başlar.
Özgüven ile kibir arasındaki fark
Toplumda bazen özgüven ile kibir birbirine karıştırılır.
Kendine güvenen biri, kendi yeteneklerinin farkındadır. Ancak başkalarının da değerli olduğunu kabul eder.
Kibirli biri ise çoğu zaman kendisini diğerlerinden üstün görme eğilimindedir.
Örneğin bir çalışan toplantıda fikrini rahatça söyleyebilir. Bu özgüvendir. Ancak “Benim dediğim kesin doğrudur, diğerlerinin fikri önemli değil” yaklaşımı farklı bir noktaya gider.
Bir araştırmacı olarak gözlemlediğim ilginç durumlardan biri şu: Gerçekten kendine güvenen insanlar genellikle dinlemeyi de bilirler. Çünkü kendi değerlerini kanıtlamak için sürekli mücadele etmek zorunda hissetmezler.
Özgüven nasıl gelişir?
Özgüven doğuştan gelen değişmez bir özellik değildir. Büyük ölçüde deneyimler, düşünce biçimi ve çevresel faktörlerle şekillenir.
Bir öğrencinin ilk akademik sunumunu düşünelim. İlk sunumda elleri titreyebilir, sesi kısılabilir veya bazı cümleleri unutabilir. Ancak her yeni deneyim beynimize “Bunu yapabiliyorum” mesajı verir.
Bu küçük başarılar zaman içinde kişinin kendine olan inancını güçlendirir.
Psikolojide buna öz yeterlilik duygusu adı verilir. İnsan bir görevi başarabileceğine inandığında o göreve daha fazla çaba gösterir.
Günlük hayatta bunun örneklerini çok görürüz.
Yeni bir işe başlayan biri ilk haftalarda her şeyi kontrol etmek ister. E-postaları tekrar tekrar okur, yaptığı işi defalarca gözden geçirir. Zaman geçtikçe deneyim kazanır ve daha rahat hareket etmeye başlar.
Bu rahatlık aslında “Ben her şeyi biliyorum” düşüncesinden değil, “Karşıma çıkan sorunlarla baş edebilirim” inancından gelir.
Özgüven kelimesinin eş anlamlısı nedir? Dilimizdeki yeri
Türkçede özgüven kelimesi özellikle son yıllarda daha sık kullanılan kavramlardan biridir. Geçmişte insanlar bu durumu daha çok “kendine güvenmek”, “cesaretli olmak” veya “kendinden emin olmak” ifadeleriyle anlatıyordu.
Günümüzde ise psikoloji, eğitim ve kişisel gelişim alanlarında özgüven daha kapsamlı bir anlam kazanmıştır.
“Kendine güven” ifadesi günlük konuşmalarda hâlâ en yaygın karşılıklardan biridir.
Örneğin:
“Topluluk önünde konuşmaya özgüveni var.”
yerine:
“Topluluk önünde konuşmaya kendine güveni var.”
ifadesini de kullanabiliriz.
Ancak özgüven kelimesi, kişinin hem yeteneklerine hem de kendi değerine duyduğu inancı birlikte ifade ettiği için daha geniş bir anlam taşır.
Çocukluk deneyimleri özgüveni nasıl etkiler?
İnsanların kendileri hakkındaki düşünceleri çoğu zaman çocukluk döneminde şekillenmeye başlar.
Bir çocuk resim yaptığında sürekli “Ne güzel olmuş” geri bildirimi alırsa kendini ifade etme konusunda daha rahat olabilir. Sürekli eleştirilen bir çocuk ise hata yapmaktan daha fazla korkabilir.
Burada amaç çocuklara sürekli mükemmel olduklarını söylemek değildir. Çünkü hayat boyunca herkes hata yapacaktır.
Asıl önemli olan çocuğa şu mesajı verebilmektir:
“Bir hata yaptığında değerini kaybetmezsin.”
Bu düşünce yetişkinlikte de önemini korur.
İş hayatında bir projede hata yapan kişinin kendisini tamamen başarısız ilan etmesi, çoğu zaman düşük özgüvenle bağlantılı olabilir. Daha sağlıklı yaklaşım ise “Bu konuda eksik olduğum noktaları geliştirebilirim” şeklindedir.
Özgüven eksikliği neden oluşur?
Özgüven eksikliğinin birçok farklı nedeni olabilir.
Bunlar arasında:
- Geçmişte yaşanan başarısızlık deneyimleri
- Aşırı eleştirel çevre
- Başkalarıyla sürekli kıyaslanmak
- Mükemmeliyetçilik
- Kişinin kendi güçlü yönlerini fark edememesi
Benzer Bir Yazı: Önleyici kolluk devriyesi nedir ?
sayılabilir.
Özellikle günümüzde sosyal medya, insanların kendilerini başkalarıyla karşılaştırmasını kolaylaştırıyor. Birinin sadece başarılı anlarını görmek, kendi hayatımızın tamamıyla kıyaslandığında haksız bir değerlendirme yapmamıza neden olabiliyor.
Bir arkadaşımızın mezuniyet fotoğrafını, yeni iş haberini veya tatil görüntüsünü görüyoruz. Ancak onun da yaşadığı kararsızlıkları, başarısızlıkları ve zor günleri görmüyoruz.
Bu nedenle sağlıklı özgüven, başkalarından üstün olduğumuzu düşünmek değil; kendi yolumuzda ilerleyebileceğimize inanmaktır.
Güçlü özgüven için günlük hayatta yapılabilecekler
Özgüveni geliştirmek için büyük değişimler beklemek gerekmez. Küçük adımlar zamanla büyük fark oluşturabilir.
Örneğin:
Küçük hedefler belirlemek
Büyük hedefler bazen insanı korkutabilir. Bunun yerine ulaşılabilir küçük hedefler belirlemek başarı hissini artırır.
Kendi başarılarını fark etmek
İnsanlar çoğu zaman yaptıkları hataları uzun süre hatırlar ancak başarılarını çabuk unutur. Gün içinde başardığımız küçük şeyleri görmek önemlidir.
Kendimizle konuşma biçimimizi değiştirmek
“Ben zaten yapamam” düşüncesi yerine “Henüz öğrenme aşamasındayım” demek daha gerçekçi ve geliştirici bir bakış açısı sağlar.
Özgüven kelimesinin eş anlamlısı nedir? Kısaca insanın kendisiyle kurduğu bağ
Özgüven kelimesinin eş anlamlısı nedir sorusuna en basit cevap “kendine güven” olabilir. Ancak bu kavram sadece bir kelime değişiminden ibaret değildir.
Özgüven; kişinin kendi değerini bilmesi, yeteneklerine inanması ve hayatın getirdiği zorluklarla mücadele edebileceğini hissetmesidir.
Bazen bir toplantıda söz almak, bazen yeni bir işe başvurmak, bazen de yıllardır ertelediğimiz bir hayali gerçekleştirmek için ihtiyacımız olan şey büyük bir cesaret patlaması değildir.
Çoğu zaman gereken tek şey, içimizden gelen küçük bir sestir:
“Deneyebilirim.”
İnsanın kendine duyduğu bu inanç güçlendikçe hem kararları hem ilişkileri hem de hayata bakışı değişir. Çünkü özgüven, dışarıya gösterilen bir görüntüden çok daha fazlasıdır. Kişinin kendi iç dünyasında kurduğu sağlam bir bağdır.