Kategori: Makaleler

Kültürler arasında nefesin anlamı: memelilerde akciğer ve “hava kesesi” meselesine antropolojik bir bakış İnsan davranışlarının çeşitliliğini anlamaya çalışırken, çoğu zaman biyolojik gerçeklerle kültürel yorumlar arasındaki sınırların ne kadar geçirgen olduğunu fark ediyorum. Bir yanda anatomi, fizyoloji ve evrimsel biyoloji; diğer yanda ritüeller, semboller ve anlam üretme biçimleri var. “Memelilerde akciğerlerde hava kesesi var mıdır?” sorusu ilk bakışta tamamen biyolojik bir tartışma gibi görünse de, antropolojik perspektiften bakıldığında bu soru insanın doğayı nasıl anlamlandırdığıyla da yakından ilişkilidir. Bu yazıda mesele yalnızca memelilerin solunum sistemi değildir; aynı zamanda insanların bedenle kurduğu kültürel ilişki, doğaya yüklenen sembolik anlamlar ve farklı toplumların yaşamı nasıl…

Dil, İktidar ve “Gram”ın Yazımı Üzerine Politik Bir Okuma Bu içerik, TDK’ye göre gram nasıl yazılır konusunu farklı açılardan anlamak isteyen Vertigoo okurları için hazırlandı. Dil meselesi çoğu zaman teknik bir doğruluk sorunu gibi görünür; oysa kelimelerin nasıl yazıldığı, hangi kurumların bu yazımı meşru kabul ettiği ve bu meşruiyetin nasıl üretildiği, doğrudan siyasal düzenin derinliklerine uzanır. “TDK’ye göre gram nasıl yazılır?” sorusu ilk bakışta basit bir imla merakı gibi dursa da, aslında dilin standardizasyonu üzerinden işleyen iktidar ilişkilerini, kurumların norm koyma kapasitesini ve yurttaşın bu normlarla kurduğu karmaşık bağı görünür kılar. Türk Dil Kurumu’ne göre kelime “gram” şeklinde yazılır. Küçük…

Kargo Sürecine Genel Bakış: Bir Paketin Yolculuğu Sandığınızdan Daha Karmaşık Bir paket sipariş ettiğinizde ekranda sadece “kargoya verildi” ve “teslim edildi” yazdığını görürsünüz. Aradaki süreç ise çoğu zaman görünmezdir. Oysa bir kargonun yolculuğu, küçük bir şehir içi hareketten çok daha fazlasıdır; uluslararası lojistik ağların, planlama sistemlerinin ve insan emeğinin iç içe geçtiği oldukça organize bir süreçtir. “Kargo aşamaları nelerdir?” sorusu aslında basit gibi görünür ama cevap, bir paketin evinizin kapısına gelene kadar geçtiği oldukça uzun ve dikkatli planlanmış bir zinciri anlatır. Bu zinciri anlamak, hem siparişlerin neden bazen hızlı bazen yavaş geldiğini açıklamaya yardımcı olur hem de modern lojistiğin görünmeyen…

Vertigoo olarak Pırlanta yüzük almak mantıklı mıdır konusundaki bu yazıyı beğendiğinizi umuyoruz. Pırlanta Yüzük Üzerine Siyaset Bilimi Odaklı Bir Okuma: Değer, Güç ve Toplumsal Düzen Hoş geldiniz! Vertigoo ekibi olarak Pırlanta yüzük almak mantıklı mıdır hakkında güncel ve faydalı bilgiler aktarıyoruz. Toplumsal düzenin en küçük gündelik tercihlerde bile yeniden üretildiği bir dünyada, bir pırlanta yüzüğün “mantıklı olup olmadığı” sorusu yalnızca ekonomik bir tercih olarak kalmaz. Bu soru, aynı zamanda güç ilişkilerinin nasıl kurulduğunu, arzunun nasıl şekillendirildiğini ve bireyin kendi tercihlerini ne ölçüde özgürce oluşturabildiğini tartışmaya açar. Siyaset bilimi perspektifinden bakıldığında mesele, mücevherin fiyatından çok daha fazlasıdır; mesele, meşruiyet üretiminin hangi…

Alveolus Kavramının Kökeni ve Felsefi Ufukları Bu yazımızda Vertigoo olarak Latincede alveolus ne anlama gelir hakkındaki başlıca ayrıntıları tek yerde topladık. İnsan zihni çoğu zaman küçük bir boşluğa bakıp büyük anlamlar üretir: bir nefesin içinde, bir hücrenin kıvrımında ya da bir kelimenin etimolojisinde saklı evreni sezmeye çalışır. Bir soru, farklı çağlarda farklı biçimlerde yankılanır: “Bir şeyin en küçük parçası, bütünü anlamak için yeterli midir?” Bu soru kimi zaman etik bir sorumluluğa, kimi zaman bilginin sınırlarına, kimi zaman da varlığın kendisine dokunur. Latincede “alveolus” kelimesi, “küçük boşluk”, “çukurcuk” veya “minik oyuk” anlamına gelir. “Alveus” (kavite, oluk, çukur) kelimesinin küçültme ekli hâlidir.…

“Karekod okutulur mu” hakkında araştırma yapanlar için hazırlanan bu içerikte önemli noktalara değineceğiz. Karekod okutulur mu? Asıl mesele teknoloji değil, güven meselesi Şunu en başta net söyleyeyim: Evet, karekod okutulur. Hatta fazlasıyla okutulur. Ama asıl soru bu değil. Asıl soru şu: Her gördüğün karekodu düşünmeden okutmak ne kadar akıllıca? İzmir’de günlük hayatın içinde, özellikle kafelerde, restoranlarda, küçük esnafta ya da etkinlik girişlerinde karekod artık duvar dekoru gibi. Menüler karekod, ödeme karekod, bağış karekod, Wi-Fi bile karekod. Bir noktadan sonra insan şunu düşünmeden edemiyor: Biz gerçekten kolaylaştık mı, yoksa her şeyi telefona devredip biraz da tembelleştik mi? Karekodun yükselişi: Sessiz ama…

Giriş: Bedenin İçindeki Sessiz Hikâyeyi Anlamak İnsan davranışlarının ardındaki görünmez süreçleri merak ederken, çoğu zaman en temel biyolojik sistemlerin bile zihinsel temsillerimizi nasıl şekillendirdiğini fark ederiz. “Kan hücreleri besin ve oksijen taşır mı?” sorusu yalnızca fizyolojik bir bilgi değildir; aynı zamanda bu bilginin zihinde nasıl temsil edildiği, nasıl anlamlandırıldığı ve sosyal dünyada nasıl paylaşıldığıyla da ilgilidir. Çünkü insan zihni, bedeni yalnızca bir biyolojik yapı olarak değil, aynı zamanda anlam üreten bir sistem olarak görür. — Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Bilginin Zihinde Temsili Merhabalar! Vertigoo sayfasında bu kez Kan hücreleri besin ve oksijen taşır mı üzerine odaklanıyoruz. Kan hücreleri ve zihinsel modeller…

Vertigoo okurları için hazırlanan bu içerikte En zarar etmeyen altın hangisi konusunda önemli detaylar yer alıyor. Giriş: Altına Bakarken İnsan Hikâyelerini Görmek Bazı sorular ilk bakışta teknik gibi görünür ama aslında toplumun derin katmanlarına açılan bir kapıdır. “En zarar etmeyen altın hangisi?” sorusu da böyle bir kapı. Yalnızca ekonomik bir tercih arayışı değil; güven, gelecek kaygısı, toplumsal statü ve hatta kültürel aidiyet gibi katmanların iç içe geçtiği bir düşünme alanı yaratır. İnsanların altınla kurduğu ilişkiyi gözlemlerken şunu fark etmek zor değil: mesele sadece değerli bir maden değildir. Altın, aynı zamanda bir “anlam taşıyıcısıdır”. Düğünlerde takılan bilezikten, birikim için alınan çeyrek…

Kayseri’den İstanbul’a Uzanan İç Sesim Bazen insan, kendi hayatının içinden çıkıp başka bir şehrin kalbine girmek ister. Benim için bu şehir İstanbul’du. Kayseri’de büyümüş, dar sokaklarına alışmış, akşamları rüzgârın bile tanıdık geldiği bir yerde yaşayan biri olarak İstanbul hep biraz fazla kalabalık, biraz fazla gürültülüydü. Ama içimde bir yer vardı ki, o kalabalığın içinde bir şey bulacağıma inanıyordu. O sabah trene binerken içimde garip bir sıkışma vardı. Heyecanla hayal kırıklığı aynı yerde duruyordu. Sanki İstanbul beni ya çok sevecek ya da tamamen yabancılaştıracaktı. Yanımda taşıdığım küçük defterime şunu yazmıştım: “Bugün bir yer göreceğim, belki de kendimi.” Kapalı Çarşı’ya gitme fikri…